Pop en literatuur (70): Yes en Lev Tolstoj

Pop en literatuur (70): Yes en Lev Tolstoj

Cor de Jong

Iedere dinsdag zoekt Cor de Jong de connectie tussen pop en literatuur. Deze week deel (70): Yes en Lev Tolstoj.

 

 

 

Ga er even voor zitten. Dit nummer is een uitgesponnen muziekstuk van ruim twintig minuten. En dat is niet zo gek, als je bedenkt dat het nummer gebaseerd is op een roman van een dikke 1500 bladzijden.

Oorlog en vrede van de Russische graaf Lev Tolstoj is een klassiek meesterwerk uit de negentiende eeuw, dat uitgebreid verslag doet van de Napoleontische oorlogen. Het boek telt vier kloeke delen en is volgens de schrijver eigenlijk niet een roman en al evenmin een historische kroniek. Eerder is het een filosofische verkenning van menselijke verhoudingen.

In Oorlog en vrede volgen we drie hoofdpersonages, graaf Andrej Bolkonski, Natasja Rostova en Pierre Bezoechov, hun liefdesverwikkelingen, de feesten van de adellijke families waar ze deel van uitmaken en dat alles tegen de achtergrond van Napoleons fataal verlopen Russische veldtocht. Persoonlijk wel en wee en wereldgeschiedenis raken zo met elkaar verweven. Tolstoj sluit af met een uitgebreide bespiegeling over oorlog en vrede, waarin hij zich ook de vraag stelt of de geschiedenis wordt bepaald door individuen of door de massa. Zijn antwoord is: dat laatste. Napoleon is bij Tolstoj niet meer of minder dan de voltrekker van het noodlot. Wat gebeuren moet, zal gebeuren.

Het is niet overdreven om te stellen dat dit boek het literaire standaardwerk over oorlog is (misschien op de Ilias na). En het is dus evenmin vreemd dat Yes juist dit werk als uitgangspunt nam om een rockalbum over oorlog en vrede te maken. Aanvankelijk was het de bedoeling om een heel album aan Tolstojs roman te wijden, maar uiteindelijk werd het één nummer, zij het een nummer dat de hele A-zijde van de lp Relayer (1974) beslaat.
 

Yes – 'The Gates of Delirium'

 

Stand and fight, we do consider
Reminded of an inner pact between us, that's seen as we go
And ride there, in motion
To fields in debts of honour, defending

Stand the marchers soaring talons
Peaceful lives will not deliver freedom, fighting we know
Destroy oppression, the point to reaction
As leaders look to you, attacking

Choose and renounce, throwing chains to the floor
Kill or be killing, faster sins correct the flow
Casting giant shadows off fast penetrating force
To alter via the war that's seen, as friction spans the spirits wrath ascending to redeem

Wars that shout in screams of anguish
Power spent passion bespoils our soul receiver, surely we know
In glory we rise to offer
Create our freedom, a word we utter
A word

Words cause our banner, victorious our day
Will silence be promised as violence displays
The curse increased, we fight the power and live by it by day
Our gods awake in thunderous roars and guide the Leader's hand in paths of glory to the cause

Listen, should we fight forever
Knowing as we do know, fear destroys
Listen, should we leave our children
Listen, our lives stare in silence
Help us now

Listen, your friends have been broken
They tell us of your poison, now we know
Kill them, give them as they give us
Slay them, burn their children's laughter
On to hell

The fist will run, grasp metal to gun
The spirit sings in crashing tones, we gain the battle drum
Our cries will shrill, the air will moan and crash into the dawn
The pen won't stay the demon's wings
The hour approaches, pounding out the Devil's sermon

Soon, oh soon the light
Pass within and soothe this endless night
And wait here for you
Our reason to be here

Soon, oh soon the time
All we move to gain will reach and calm
Our heart is open
Our reason to be here

Long ago, set into rhyme

Soon, oh soon the light
Ours to shape for all time, ours the right
The sun will lead us
Our reason to be here

Soon, oh soon the light
Ours to shape for all time, ours the right
The sun will lead us
Our reason to be here



Yes wordt doorgaans gerekend tot de progressive rock, kortweg progrock (ook wel artrock of symfonische rock, al zijn er dan ook weer mensen die onderscheid maken tussen al deze stromingen), waarvan ook bands als Genesis, Pink Floyd en later Marillion exponenten zijn. Kenmerkend zijn de vaak uitgesponnen nummers, die zich kenmerken door muzikale virtuositeit, experimenteerdrift en intelligente teksten. Daarbij past wel een onderneming als deze: een muzikale vertaling maken van een van de omvangrijkste en invloedrijkste romans uit de literatuurgeschiedenis.

Tegelijkertijd is het natuurlijk onbegonnen werk om in twintig minuten tijd de complete tekst van Tolstoj recht te doen. Het nummer, hoe ambitieus ook, in geen navertelling of samenvatting van Tolstojs boek. Het is wel een muzikale interpretatie van oorlog en van vrede, zoals Tolstoj er een literaire verkenning van is.

Dat is terug te horen in de opbouw van het nummer. Het is de aankondiging van een veldslag, een aanval en een moment van victorie, eindigend in vrede. Het nummer kent een vocaal deel van ongeveer acht minuten, dan een lang instrumentaal deel dat een veldslag voorstelt, waarna de vrede aanbreekt (‘Soon, oh soon the light’). In het nummer wordt de vraag gesteld of er ooit een einde komt aan de eeuwige cyclus van oorlog en vrede: ‘Listen, should we fight forever?’ Het antwoord lijkt gegeven te worden door de daaropvolgende veldslag. Die gaat overigens gepaard met een muzikaal experiment: de band kocht een berg auto-onderdelen bij een sloperij, die ze gebruikten om op te slaan, bij wijze van percussie. Halverwege het nummer is het geraas te horen van het complete rek met auto-onderelen dat omgedonderd wordt.

Maar het nummer eindigt met de hoop op betere tijden. De vrede als nieuw licht in de duisternis. Het doet denken aan het einde van deel 2 van Oorlog en vrede, dat eindigt met Pierre die, huiswaarts kerend, naar de donkere avondlucht tuurt en daar de komeet van 1811-1812 ziet:

Alleen doordat hij de ogen opsloeg naar die hemel, raakte Pierre het gevoel kwijt dat alle aardse zaken laaghartig en vernederend schenen tegenover de hoogte, waarheen zijn ziel zojuist opgestegen was.

Het aardse leven is niet betekenisloos of zinloos, zo beseft Pierre hier. Er is de belofte van een nieuw begin. De komeet, die voor veel mensen een onheilsteken was (volgens sommigen voorspelde de komeet zelfs Napoleons inval in Rusland) en mensen angst inboezemde, is voor Pierre een teken van hoop. In ‘The Gates of Delirium’ breekt ook een nieuwe dag aan: ‘Soon, oh soon the light/ Pass within and soothe this endless night’. Aan iedere nacht komt uiteindelijk een einde. Maar aan iedere dag ook.


Gepost in: faits divers op 2019-08-27

Door Cor de Jong

Cor de Jong (1978) is schrijver, leraar Nederlands en studiebegeleider bij de jeugdopleiding van Sparta Rotterdam. Hij publiceerde al meerdere korte verhalen. De aanname is zijn debuutroman.


Ook van Cor de Jong

Pop en literatuur (79): Of Montreal en Edward Albee

Iedere week bespreekt Cor de Jong de relatie tussen pop en literatuur. Deze week deel 79 met Of Montreal, George Bataille en Edward Albee.    


Pop en literatuur (78): Ovidius en Patricia Barber 

Iedere week bespreekt Cor de Jong de relatie tussen pop en literatuur. Deze week deel 78 met Ovidius en Patricia Barber. 




recente posts

De pont

De pont

Timo Bruijns
Gepost op: 2019-11-08 in: proza
Een bos bloemen

Een bos bloemen

Jonah Falke
Gepost op: 2019-11-07 in: proza