Vrij

Vrij

Erik Jan Harmens

Je was altijd al vrij, lezer. Vrij om niet op je werk te verschijnen. Vrij om in je niksie over straat te lopen. Vrij om zonder doel een kant op te rijden. Je was altijd al vrij om via Facebook en Instagram eerlijk verslag te doen van dingen die je meemaakte, in plaats van als een minister van Waarheid voortdurend je geschiedenis te veranderen. Zo postte je na een verjaardag in een kring met veel stiltes een schaterende selfie met als onderschrift: “we waren echt kk melig”. Waarna je zoveel series bingede dat dingen door elkaar gingen lopen. Je dacht: wat doet Mike Ross nou in House of Cards, maar je bleek naar Breaking Bad te kijken, ik bedoel Better Call Saul.

’s Avonds donderde je in een droomloze slaap, steeds vlakker werd alles, als een geëgaliseerd perceel. Als iemand zei: “Moet je nou toch eens horen,” hoorde je alleen maar ruis.
 

En toen gebeurde het, je wilde iets zinvols doen, je ging de schuur opruimen. Nadat je alle lege Zalando-dozen had geplet viel je oog op een rode Dirk-tas, die feller dan anders leek op te lichten tussen het oud papier en de lege flessen. Er lagen boeken in, je nam ze in je hand, elk omslag riep herinneringen op indringend als schrikdraad.

Bij het lezen van de titel Is dit een mens van Primo Levi herinnerde je je hoe hij op een oktoberavond in Auschwitz de vorst weg probeerde te wensen. “Bij zonsondergang probeerden we de zon nog wat langer aan de hemel te houden, maar tevergeefs,” dat schreef hij toch? Je checkt het, het klopt zo ongeveer. Hoe had je die regel zo bijna woordelijk kunnen onthouden?

Je houdt It a Come in handen, van de om politieke redenen vermoorde dichter Michael Smith, die zich zonder zelfcensuur en met inktzwart sarcasme uitsprak over de ‘blackety blackety frustration’ en de ‘chalice in de palace’: de hasjpijp als opium voor het Jamaicaanse volk.

En Memoirs of a Beatnik van Diane di Prima, wat schreef ze ook alweer, over het verschil tussen kussen en neuken, je bladert erin en vindt het ook meteen: “No two people kiss alike – no two people fuck alike – but somehow the kiss is more personal, more individualized than the fuck.”
 

Hoelang had het geduurd, dat in je hand houden van die drie boeken: één minuut tops. Maar je had al in de Poolse vrieskou gedauwtrapt, je had rondgelopen op het politiek verdeelde Jamaica van begin jaren ’80 en ook nog tijd liggen vermeien op een onduidelijk matrasje in de West Village. Het was alsof je door professor Barabas was weggeflitst en weer teruggehaald, in elk goed boek was een wereld voor je opengegaan die nooit meer helemaal was dichtgegaan.

Je wás niet vrij, lezer, je bént vrij. Het enige wat je hoeft te doen is die Dirk-tas naar de woonkamer te brengen, je Netflix-abonnement op te zeggen en die smartphone op vliegtuigstand te zetten. Of beter nog: met een vuisthamer tot moes te pletten.


Erik Jan Harmens is schrijver en dichter. In 2002 werd hij de eerste Poetry Slam-kampioen van Nederland. Hij publiceerde vier dichtbundels, waaronder het gelauwerde Underperformer (2005), en vier romans, waaronder de alom geprezen, sterk autobiografische roman Hallo muur (2015).

Illustratie © Vere van der Veen

 

Van woensdag 22 t/m zondag 26 november vindt het Wintertuinfestival plaats in Nijmegen.
Erik Jan Harmens schreef de tekst 'Vrij' voor het Wintertuinfestivalmagazine.
Op zaterdag 25-11 is de grote Festivalavond in Doornroosje.

Erik Jan Harmens en Franca Treur spreken hier over het belang van verhalen vertellen en lezen.

Kijk op wintertuinfestival.nl voor het hele programma

Nog geen tickets voor de zaterdag van wintertuinfestival? Koop ze hier.

 


Gepost in: proza op 2017-11-23

Door Erik Jan Harmens

Erik Jan Harmens (1970) publiceerde vier dichtbundels, vier romans, waaronder het succesvolle en autobiografische Hallo muur, en een kinderboek. Op dit moment schrijft hij beschouwingen over een bestaan zonder verdoving en de roes, die worden gepubliceerd in Trouw. Hij werkt aan een nieuwe dichtbundel en roman, maar in het najaar van 2018 verschijnt bij Lebowski eerst een nieuw autobiografisch werk, over leven in het licht.


Ook van Erik Jan Harmens

Combineren mogelijk

Nog stommer dan goede voornemens zijn mensen die zeggen dat goede voornemens stom zijn. Zo ook is nog saaier dan Twitter zelf: mensen die op Twitter gaan roepen hoe saai Twitter is. Technisch gesproken kun je me 's nachts wakker maken voor een portie Zweedse balletjes van IKEA, maar het hoéft echt niet, want ik vind ze niet te nassen, maar ga ze dus ook niet steeds bestellen om vervolgens te verzuchten hoe smerig die kutballen zijn, want dat wist ik al. Met excuses voor mijn expliciete taal, maar zo staat het op de zak: K.Ö.T.T.B.U.L.L.A.R.  


Homo's en honden

"Ik heb homo’s in mijn naaste omgeving’’, had zevenvoudig Oranje-international en oud-speler van ADO en Feyenoord Ruben Schaken gezegd, in een poging te benadrukken geen homofoob te zijn. Gek genoeg is het zo dat hoe krachtiger je beweert geen homofoob te zijn, hoe meer het lijkt dat je het bent.




recente posts

Na Kenia

Na Kenia

Elke Geurts
Gepost op: 2018-01-22 in: faits divers
Worst

Worst

Jonah Falke
Gepost op: 2018-01-19 in: current affairs
Gepost op: 2018-01-19 in: faits divers
Taal

Taal

Sabine van den Berg
Gepost op: 2018-01-19 in: faits divers