Pop en literatuur (35): Pennywise en Robert Frost

Pop en literatuur (35): Pennywise en Robert Frost

Cor de Jong

Elke dinsdag zoekt auteur Cor de Jong de connectie tussen popmuziek en literatuur. Dit is deel 35, over de relatie tussen punkband Pennywise en een van de meest geciteerde dichters uit de wereldliteratuur: Robert Frost.

 

 

De punkers van Pennywise zijn vooral bekend geworden dankzij het nummer ‘Bro Hymn’ (1991), een ode aan vriendschap die het altijd goed doet op feestjes, vanwege het meeslepende refrein, dat bestaat uit een langgerekt ‘Ohohoho’. Het nummer werd geschreven door bassist Jason Thirsk voor drie overleden vrienden. Toen Thirsk in 1996 zelf doodging werd het nummer met een aangepaste tekst opnieuw opgenomen door de rest van de band.

 

De bandnaam is ontleend aan Stephen King: Pennywise is de naam van de doodenge clown uit It. Die ontleent zijn naam zelf overigens weer aan de uitdrukking ‘penny wise, pound foolish’: wel op de kleintjes letten, maar met gemak grote uitgaven doen. Toch is het niet deze literaire referentie die ik centraal wil stellen. 

 

In de liner-notes van het tweede album, Unknown Road, is bij het gelijknamige openingsnummer een klein citaat opgenomen: 

...two roads diverged in a wood, and i - i took the one less traveled by, and
that has made all the difference.
r. frost

Het zijn de slotregels van een van de bekendste gedichten uit de Amerikaanse literatuur.

 

Pennywise – Unknown Road

So you're currently content with your surroundings
You possess a vague sense of accomplishment
Did you give all you had to give or did you
give conservative
Do you think that all the years that passed you
by were all well spent
Pictures of everyday life spark memories
And certain things pull triggers in your mind
What would be different now if you were
there than here.
What passages, what fantasies lie just
beyond the unknown road
Do you know, the miracles that could
be found they're waiting down the
unknown road, so it goes
A few more cornerstones that could be yours

 

Ever get the thought you were mistaken?Ever think about the stones you've left
un-turned? More chances slip away with
every passing day, suffering with cold
You're so afraid you might get burned.
And wondering can take it's toll yeah
And wondering you can rack your skull
And wondering can send your
imagination up a tree
Wondering what fantasies lie just
beyond the unknown road
Time is right now of the essence
Time is right to learn your lessons
Time is all that you have left
things you've contemplated
the unknown road is one

Robert Frost – The Road Not Taken

Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;

 

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim,
Because it was grassy and wanted wear;
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,

 

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way,
I doubted if I should ever come back.

 

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I—
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference.

 

Dit gedicht uit 1916 is niet alleen een van de bekendste gedichten uit de Amerikaanse literatuur (of zeg maar gerust de wereldliteratuur), het is ook een van de meest geciteerde. En vrijwel altijd zijn het alleen de laatste regels die geciteerd worden, zoals ook door Pennywise gedaan wordt. Het zijn kennelijk dichtregels die tot de verbeelding spreken, ze hebben iets euforisch: je eigen weg volgen, anders durven zijn dan de anderen. Het doet wat denken aan Frank Sinatra’s ‘My Way’, dat ook al zo’n iconische status heeft. Sinatra kondigde het zelf tijdens optredens (met gevoel voor ironie) aan als ‘het nationale volkslied’: I Did It My Way.

 

'De keuze voor de ene weg is, in feite, tamelijk willekeurig. Toch weet de hoofdpersoon dat hij later ooit zal beweren dat hij gekozen heeft voor de minst begane weg'

 

Een lezing van het gedicht in zijn totaliteit laat weinig van die interpretatie heel. Robert Orr schreef er zelfs een boek over: The Road Not Taken; Finding America in the Poem Everyone Loves and Almost Everyone Gets Wrong. Om te beginnen geeft de titel al aan dat het niet gaat over de weg die gekozen is, maar juist over de weg die de ‘ik’ niet genomen heeft. Ten tweede, en dat is belangrijk, is de weg die de dichter neemt helemaal niet de minst begane. Hij zegt alleen dat hij dat ooit, ‘somewhere ages and ages hence’, met een zucht zal beweren. Eerder in het gedicht, als hij zich daadwerkelijk op de kruising bevindt, beschrijft hij de beide wegen als min of meer gelijk en in elk geval even (on)begaanbaar: ‘Though as for that the passing there/ Had worn them really about the same’. En hij vervolgt: ‘And both that morning equally lay/ In leaves no step had trodden black’. De keuze voor de ene weg is, in feite, tamelijk willekeurig. Toch weet de hoofdpersoon dat hij later ooit zal beweren dat hij gekozen heeft voor de minst begane weg. Het waarheidsgehalte van die bewering moeten we echter met een korrel zout nemen. 


Het gedicht is bovendien ambigu. Want de ‘ik’ zal in de toekomst vertellen dat hij de minst begane weg heeft genomen, maar dat zal hij zeggen met een zucht. Van verlichting? Tevredenheid? Of, voor de hand liggender, van spijt? Het is maar de vraag of die ‘road less traveled by’ wel zo positief opgevat moet worden. De ‘ik’ bewaart de eerste weg voor een andere dag, maar weet dat de kans gering is dat hij ooit terug zal keren, omdat de ene weg nu eenmaal altijd tot een andere weg leidt. 

 

'Je tijd niet vermorsen met spijt, dat lijkt de boodschap te zijn. Neem alsnog die onbekende weg'

 

Het nummer ‘Unknown Road’ begint met weemoedig pianospel, waarna een gierende gitaar inzet. Subtiel is anders, maar de jongens hebben zich in elk geval wel ingelezen. Want hun variant op Frost is bepaald geen ‘My Way’ geworden. De songtekst gaat net als bij Frost over de niet ingeslagen weg, al noemen zij die – iets minder definitief – de ‘unknown road’. De songtekst gaat over de vraag of je tevreden bent met je leven en de keuzes die je hebt gemaakt of dat je last hebt van een knagend gevoel van spijt en fantaseert over wat had kunnen zijn. De boodschap is dat verandering mogelijk is en dat tijd je grootste vijand is: ‘More chances slip away with every passing day’. Je tijd niet vermorsen met spijt, dat lijkt de boodschap te zijn. Neem alsnog die onbekende weg.


Het is een wat positiever geluid dan bij Frost. Uit het gedicht blijkt al dat de woorden die de ‘ik’ in de toekomst zal uiten niet op realiteit berusten. Mogelijk geldt dat ook voor de laatste regel: ‘And that has made all the difference’. Er valt veel voor te zeggen om die ook als een leugen op te vatten. De dichter zal in de toekomst weliswaar beweren dat de keuze voor die tweede weg het verschil heeft gemaakt, maar misschien maakt het op de keper beschouwd niet zo heel veel uit welke weg je kiest. Je had immers niets om je keuze op te baseren… Hierin klinkt berusting door: leg je erbij neer, bevrijd jezelf van spijt en accepteer het lot dat je voor jezelf gekozen hebt. 

 

'Leg je erbij neer, bevrijd jezelf van spijt en accepteer het lot dat je voor jezelf gekozen hebt'

 

 


Gepost in: faits divers op 2018-10-30

Door Cor de Jong

Cor de Jong (1978) is schrijver, leraar Nederlands en studiebegeleider bij de jeugdopleiding van Sparta Rotterdam. Hij publiceerde al meerdere korte verhalen. De aanname is zijn debuutroman.


Ook van Cor de Jong

Pop en literatuur (72): Sufjan Stevens en Flannery O’Connor

Iedere week bespreekt Cor de Jong de relatie tussen pop en literatuur. Deze week deel 72 met Feargal Sharkey, Flannery O’Connor, Bessie Smith en Sufjan Stevens. 


Pop en literatuur (71): The Doors en Aldous Huxley

Iedere dinsdag zoekt Cor de Jong de connectie tussen pop en literatuur. Deze week deel (71): The Doors en Aldous Huxley.




recente posts